@void:
شخصي كه در جوابش آن “خرافات شبه علمي”! رو نوشته بودم، متوجه هستند كه در مورد چي حرف زده‌ام و از اطلاعاتي كه داده‌اند معلومه كه در اين حد، مرز خرافه و واقعيت را ميدانند. مطمئنا اگر شما(ي نوعي) مخاطبم باشيد، مراقب خواهم بود كه در گستره‌ي باورهايتان با شما هم كلام شوم – اِي قربون فرويد برم!

در مورد کامنت دوم، من به یاد نمی آوردم شما را دروغگو خوانده باشم. یا شارلاتان. متوهم؟ ترجیح میدهم بگویم عجول در نتیجه گیری و متمایل به wishful thinking. نه از عدم تسلط علم مضطرب می شوم و نه پرخاش به شما خوابم را آسوده می کند. برعکس، اینکه می بینم حداقل با همان سرعتی که خرافات سنتی کمرنگ میشود خرافات جدید آن را جایگزین میکند، و حتی کسی که بالاخره او را از آدم حسابی های جامعه می دانم که بلاگش را می خوانم هم مستثنی نیست، عصبی و کلافه ام می کند.

پست جالب آینده؟ خوب امیدوارم قبل از اینکار و قبل از نتیجه گیری های شتاب زده قابل پیشبینی، منابع موجود را مطالعه فرمایید. امیدوارم موضعگیری علیه بنده، سیر رشد تفکر انتقادی در جنابعالی را یک دقیقه هم دچار وقفه نکند. (توضیح ضروری: در هیچ کجای این سطور لحن کنایی وجود ندارد.)

———-
خواب بزرگ:void عزیز!
من شما را نمی‌شناسم که بخواهم در برابرتان موضعی داشته باشم. اما در برابر چیزی که می‌گویید موضع دارم:
1.آیا توهم و اشتباه و نادانی و ساده‌لوحی وجود ندارد؟ معلوم است که وجود دارد. امکان وجود خرافات نه از بابت این است که حالا علم به ما ثابت کرده که برخی گفته‌ها و شنیده‌ها خرافات است. به این علت که ذهن ما پتانسیل فریب خوردن دارد.
2. آیا شارلاتی که از ساده لوحی دیگران استفاده کند و آنها را فریب دهد وجود ندارد؟ معلوم است که وجود دارد. قانون بازار آزاد : مشتری ، فروشنده را خلق می‌کند. وقتی می‌گوییم بیا ما را سرکیسه کن، خب کسی هم هست که داوطلب شود. توسل به چیزهایی که بقیه احتمالن از آن سر درنمی‌آورند قدیمی‌ترین راه فریب دادن است. رد این نوع فریبکاری را می‌توان از دوران جادوگر علاف قبیله تا منتقدان زبان زرگری گرفت.
3. بنابراین هر ادعایی به صرف این که در آزمایشگاه اثبات نشده، لزومن خرافه است؟ خب گمانم اختلاف ما سر پاسخ به این سئوال است. من می گویم نه! آنقدر از عصر روشنگری فاصله گرفته‌ایم تا بفهمیم توهم سنجش و کشف همه جهان مبالغه‌آمیز و خوش‌بینانه بوده است. شاید به بیانی وضعیت پست‌مدرن دقیقن همین موقعیت است که نه می‌توان منکر عقل منتقد شود نه می‌تواند به کل یافته‌هایش اعتماد کرد. چطور باید با این توده مبهم که مدام شکل عوض می‌کند، چطور باید با این دنیا روبرو شد؟
4. اگر شما واجد این تجربه ( که بارها و بارها تاکید می‌کنم کاملن ماتریالیستی است و لزومن ربطی به خدا باوری و نگاه گنوسی ندارد ) بودید و من نبودم ، شاید که جای ما در این بحث می‌توانست عوض شود. من نگاه انتقادی شما را می‌ستایم اما دقیقن احساس می‌کنم که عجولانه قضاوت کردید.