قصه شمشیرها

شمشیر مثل بمب و مین و ژ3 نیست.  در اغلب داستان‌های کهن جان دارد. هویت دارد. و خیلی وقتها قضاوت اخلاقی می‌کند. این هویت‌ شمشیرها انگار تجلی نگرانی‌ پیشینیان ماست از خون‌ریزی‌های ظالمانه.

گاهی افسانه‌ها چنان تکرار شده‌اند که گویی ریشه در حقیقت تاریخ دارند. گاهی بر صفحه تاریخ گرد خیال‌پردازی نشسته. این نوشته درباره 4 شمشیر است.

• اکس‌کالیبور

شمشیر نقره‌فام آرتور شاه. بر اساس یکی از روایت‌ها اکس‌کالیبور همان شمشیری بود که آرتور نوجوان از سنگ بیرون کشید و شاه بریتانیا شد. براساس روایت دیگر دست بانویی از دریاچه بیرون آمد و اکس‌کالیبور را به شاه انگلستان بخشید. آرتور در سالهای جوانی‌اش محبوب و دلاور و عادل بود. ایالات از هم پاشیده را وحدت بخشید و بهترین شهسواران را گرد خود جمع کرد. اما سرانجام وسوسه  گریبان شاه عادل را نیز گرفت. زن یکی از شهسواران را از آن خود خواست. مرلین درباره سواستفاده از اکس‌کالیبور به او هشدار داد. تا سرانجام شمشیر به خون شوالیه بی‌گناه آلوده شد. آرتور شاه پشیمان همین‌قدر همت داشت که بداند دیگر لایق اکس‌کالیبور نیست. با مرلین سوار بر قایقی به دریاچه بازگشت. دستی از آب بیرون آمد و شمشیر افسانه‌ای را برای همیشه پس گرفت.

• شمشیر داموکلس

هر چند بعضی‌ها عقیده دارد این قصه، مظلوم‌نمایی شاهان است تا دست زیاد نشود (!)  اما این چیزی از قدرت افسانه نمی‌کاهد. داموکلس درباری شاد و خرم در حسرت تاج و تخت شاه می‌سوزد. شاه می‌فهمد. جای خود را یک روز با او عوض می‌کند. روز خوش است تا لحظه‌ای که داموکلس بالای سرش را نگاه نکرده. شمشیری آویخته به مویی بالای تخت شاهی است. داموکلس پشیمان می‌شود. شاه می‌گوید این تهدید دائمی بالای سر من است. قصه بیش از آن که برای داموکلس‌های روزگار عبرت‌آموز باشد می‌باید به کار شاهان بیاید. شاهانی که اغلب بالای سرشان را نگاه نمی‌کنند. یا خیلی دیر، خیلی دیر نگاه می‌کنند.

• شمشیر نوری

گذشته از این که اسباب‌بازی شمشیر نوری تا این لحظه چقدر به جیب لوکاس ریخته ، سلاح  شخصی شوالیه‌های جدای منحصر به فرد و شگفت‌انگیز است. وقتی خاموش است مثل یک چراغ‌قوه کوچک همیشه در ردای پر پیچ و تاب‌شان پنهان است. مشخصات چریکی دارد. کوچک و همیشه همراه است. برخلاف شمشیرهای فلزی سلاحی نیست که تنها موقع جنگ به کمر ببندند. یک گجت کوچک و ساده است که همیشه در جیب دارند. آنها همیشه در جنگ‌اند. ساده‌انگارانه است اگر کاربرد شمشیرهای جنگ‌های ابدی را به دوران جنگ سرد تقلیل دهیم. این شمشیرها را جوانان دوست داشتند.  شمشیرهای نوری مورد علاقه تین‌ایجرهای 31 سال اخیر بوده. چیزی است شبیه این شلوارهای چریکی استتار که الان مد شده. نشانه جنگ ابدی . و کدام جنگ ابدی است؟ جنگ دائمی جوانان هر نسل با وضع موجودشان. شمشیرهای نوری فقط شمشیرهای نوری نیستند!

• ذوالفقار

روایات زیادی در مورد دلایل ذولفقار نامیده شدن شمشیر تاریخی علی(ع) وجود دارد. اما اول از همه باید مشهورترین باور عامه را مبنی بر دو نوک داشتن شمشیر کنار گذاشت. دو دم بودن شمشیر به عقل نزدیک‌تر است. می‌دانید که شمشیر – مثل کارد میوه‌خوری- یک دم تیغ دارد و یک دم کند. دم کندش برای این است که به استفاده‌کننده آسیبی نزند. در جنگ‌ها شمشیرزنان ور کند شمشیر را به سمت خودشان می‌گرفتند و از آن به عنوان حایل یا دفع ضربه استفاده می‌کردند. ذولفقار دو سمتش تیغ بود. البته که در مبارزه سلاح سریع‌تری بوده و به دارنده‌اش اجازه مانورهای بیشتری می‌داده اما سر و گردن صاحبش را نیز در امان نمی‌گذاشته. حالا معنی این شمشیر تاریخی و سلوک صاحبش به یک نقطه می‌رسند. زمانی که انزجارنامه‌های علی از قدرت را به خاطر می‌آوریم، می‌فهمیم چرا شمشیرش ذولفقار بوده. روشن می‌شود که او سر و گردن صاحب شمشیر را هم در ضربه‌های شمشیرش در امان نمی‌داند.خطر قدرت نیمی‌اش صاحب قدرت را نشانه رفته . شاید این تیغ دو دمی که در ضرب‌المثل ما وارد شده مثال فیزیکی ذولفقار است. شاید خود ذولفقار مثالی از قدرت. و می‌فهمیم پیشینیان ما چه‌قدر عمیق‌تر می‌فهمیدند.